ब्लग : मधेशी टुक्रियाउने सरकारी योजना असफल

सुजित कुमार झा

‘गृहमन्त्री धोती हो, भालेहरुको पोथी हो’ नेपाल कमर्स क्याम्पसका विद्यार्थीहरुले नेपाल कमर्स क्याम्पस र संबिधानसभा भवनबीचको सडकमा नारा लगाउँदै थिए । त्यतिखेर गृहमन्त्री थिए विजय कुमार गच्छेदार र अनेरा स्ववीयुका केही कार्यकर्ता कुनै प्रदर्शनमा पक्राउ परेका थिए जसको बिरोधमा नारा लगाउदै थिए । भन्नुको अर्थ विजय कुमार गच्छेदार पनि धोती मधेशी नै हुन् ? थारू भए पनि ? भन्नाले थारू पनि मधेशी नै साबित हुन्छ र वर्तमान मधेश आन्दोलनमा भएको सर्वसाधारणको सहभागिताले यो कुरा प्रमाणित पनि गरेको छ । अर्थात् मधेशी टुक्रयाई मांग र आन्दोलन ध्वस्त पर्ने दीर्घकालीन योजना सफल हुन सकेन ।

परराष्ट्र मन्त्री कमल थापा अचेल प्रायः कुटनीतिक भ्रमणमा छन् । भारतलाई मिलाएर होस् कि अरु देशहरूबाट भारतलाई भन्न लगाएर होस् जसरी भए पनि आपूर्ति सहज बनाउन खोज्ने उनको प्रयास प्रशंसनीय छ । तर मधेशको समस्या र बार्ताको बिकल्प भने देखिदैन । एउटा अंग्रेजी अन्तरबार्तामा उनलाई एउटा प्रश्न सोधियो ‘नेपालमा ४५.५ मधेशी छन् त्यसमा सबै निकाय मिलाएर कति सहभागिता छ ?’ उनको जवाफ आउँछ ‘४५.५ मधेशीमा मधेशी मात्र होइनन् थारू, मुस्लिमहरू पनि छन्’, पत्रकारले फेरी त्यही प्रश्नलाई अलि सच्याएर सोध्छ ‘होइन, मुस्लिम, थारू सबै मिलाएर ४५.५ मा कति प्रतिशतको सहभागिता छ ?’ यो प्रश्नको उत्तर कमल थापासंग छैन । उनले कुरा बंग्याएर भूतपुर्ब रास्ट्रपति, उपराष्ट्रपति मधेशी भएको भन्छन् र अहिले महिलाहरुलाई अगाडि ल्याइएको भन्छन । धर्मको राजनीतिबाट ‘यू’ टर्न लागेका परराष्ट्र मन्त्रीलाई सारा बिश्वले बुझे देखेको अवस्था छ ।

भारतको विकल्प चीन गएर खोज्नु अति राम्रो हो । तर यसले मधेश आन्दोलनको विकल्प खोजिएको हो की भारतको विकल्प । भारतजस्तै नाका र आपूर्ति चीनमा खोज्नु अति राम्रो हो, यसले छिटै मधेश समस्याको समाधान पनि गर्छ । किनभने एक मधेश एक प्रदेशमा नेपाल सरकारलाई मुख्य समस्या भनेको भारतको नाकाहरू मधेशमा पर्नु हो । यदि चीनको नाका भारतजस्तै सुचारु भयो भने नेपाल सरकारलाई मधेशको सम्पूर्ण मांग पुरा गर्न कुनै पीर हुदैन । यसरी अघोषित नाकाबन्दीको बिकल्प खोज्ने नेपाल सरकारले २०४५ र ४६ सालतिर भएको घोषित नाकाबन्दीको बिकल्प खोज्ने प्रयास किन नगरेको होला ? उल्टै बिरगंज चिनी कारखाना, जनकपुर चुरोट कारखानाजस्ता विभिन्न उद्योगहरूलाई बन्द गरेर भारतमाथि झन् निर्भर बनाउने काम गरियो ।

हुन त मधेशी, मधिसे, मर्स्या जे उपनाम भए पनि मधेशी भन्नाले मधेशी, थारू, मुस्लिम र मधेशमा बसोबास गर्ने सीमा पारि भारतका भाषा बोल्ने मान्छेलाई नै बुझिन्छ तर मधेश आन्दोलन कमजोर पार्न थारू, मुस्लिम र बिभिन्न समुदायका मधेशीहरूलाई टुक्र्याउने काम नेपाल सरकारले विभिन्न सरकारी तथा गैर सरकारी संघसंस्थाहरूमार्फत विभिन्न तथ्यांकहरूमा मधेशी, थारु, दलित, आदिबासी जनजाति भन्दै छुट्टा छुट्टै प्रतिबेदन देखाउने काम गरियो र अहिले पनि गरिरहेको पाइन्छ । मधेशी समुदायका भाष मा धेरै फरक हुदैन, बिभिन्न चाडपर्व, संस्कृति र रहनसहन रिवाज पनि मिल्दाजुल्दा भएकोले मधेशी टुक्र्याउने खश प्रयास बर्तमान नेपालको समस्या समाधान स्थायीरुपले निकाल्न सक्दैन ।

लेखक हाल अमेरिकामा बरिष्ट सोफ्टवेयर कन्सल्टयान्ट हुन ।