एमालेमा प्रवेश गरेपछि आन्दोलनप्रति चिढि़ए विजय दत्त

राम एकवाल, जनकपुरधाम, २८ आश्विन । २०६२/६३ अघि कमैले चिन्थे विजय दत्तलाई । ०६२/६३ को आन्दोलन पछि दत्त एकाएक चर्चामा आए, त्यो पनि मानवअधिकारकर्मीको रुपमा । सहप्राध्यापक रहेका दत्तको उक्त आन्दोलन पछि परिचय नै बदलियो ।

पहिला सामान्य सहप्रध्यापक रुपमा चिनिएका दत्त मधेश आन्दोलन पछि एकाएक ‘पपुलर’ भए र सहप्रध्यापकबाट परिचय बदलियो मानवअधिकावादीको रुपमा । त्यसअघि उनी जनकपुरस्थित हजारी जनक विद्यापीठ संस्कृत क्याम्पसमा सहप्राध्यापकको रुपमा कार्यरत थिए र अझै पनि त्यहाँ कार्यरत छन् । अचेल उनी आफुलाई सहप्राध्यापक भन्दा पनि मानवअधिकारवादी भन्न रुचाउँछन् ।

पहिलो मधेश आन्दोलनकै बेला जनकपुरमा रेडियो, एफएम तथा पत्रपत्रिकाहरुसहित संचारमाध्यमको व्यापक विकास भयो । त्यस आन्दोलनलाई नजिकबाट नियालेका एकजना पत्रकार सम्झन्छन्–‘मधेश आन्दोलनमा मधेशीमाथि बर्बर दमन भयो र सोही बेला मानवअधिकारकर्मीको रुपमा विजय दत्तको उदय भयो ।’ त्यतिबेलाको आन्दोलनमा मानवअधिकार हनन् हुँदा दत्तले त्यसलाई गम्भीर रुपमा अनुगमन पनि गर्थे । मानवअधिकारवादीको रुपमा देखिन थालेपछि जनकपुरका मिडियाहरुले दत्तको खुबै चर्चा गरे । मिडियाहरुले उनलाई खुलैरे अधिकारकर्मीको रुपमा चिनाए । उनी मुलुकभरि नै मानवअधिकारवादीको रुपमा चिनिनुमा स्थानीय संचारमाध्यमहरुकै बढी देन रहेको छ ।

तर पछिल्लो समय पदलोलुप्त भएका दत्त राजनीतिक दलको कार्यकर्ता नै बने । उनी नजिकका एकजना भन्छन्–‘पछिल्लो समय एमालेमा प्रवेश गरेपछि पदकै लोभमा उनी मधेश आन्दोलनप्रति चिढि़एका हुन् ।’ एमालेले आफुलाई राजदुत बनाईदिने चर्चा पनि उनी आफु निकटहरुसँग गर्ने गरेका छन् । दत्तले पदको लोभमा अहिले जोसुकैको विरोध गर्न पनि पछि पर्दैनन् । सुरुमा मधेश आन्दोलनको खुलेरै वकालत गरेका दत्तले अहिले मधेश आन्दोलनको ठाडै विरोध गर्छन् । यतिसम्म कि उनलाई मुलुकभरि नै अधिकारकर्मीको रुपमा खुलेरै चिनाएका मिडियाहरुलाई पनि दत्तले काठमाडौँमा गाली गर्न पछि परेनन् । स्थानीय मिडियाहरुले मानवअधिकारवादी दत्त एमालेमा प्रवेश गरेको समाचार सम्प्रेषण गरेपछि उनी अहिले स्थानीय मिडियाविरुद्ध खनिएका हुन् ।

काठमाडौँ पुगेर दत्तले त्याहाँका मिडियाको बढाई–चढाई गर्दै तराई मधेश केन्द्रित मिडियाहरुको खुलेर आलोचना गरेका छन् । उनले स्थानीय मिडियाहरुले गलतरुपमा प्रस्तुत भएपछि तराई सरकारविहीनताको अवस्थामा पुगेको आरोप लगाउँदै मधेशमा दम्भ, दण्डहीनता तथा राज्यविहीनताको अवस्था समेत सिर्जना भएको दाबी गरे ।

काठमाडौंस्थित एक मिडियालाई अन्तर्वाता दिदै दत्तले तराई–मधेशमा स्थानीय स्तरको संचार माध्यमका कारण जनता बीच अन्यौलता र भ्रम सृजना भएको बताए । जनकपुरस्थित हजारी जनक विद्यापीठ संस्कृत क्याम्पसमा सहप्राध्यापक समेत रहेका मानवअधिकारकर्मी दत्तले तराई–मधेश क्षेत्रका मिडियाले गलत अफवाह फैलाई आन्दोलनकारी बनेको आरोप लगाएका छन् । मधेश क्षेत्रका मिडियाहरुले नयाँ संविधानको बारेमा अपव्याख्या मात्र प्रस्तुत गर्दै सही सूचना प्रवाहै नगरि निषेधको राजनीति गरेको आरोप समेत लगाए ।

उनले दोस्रो संविधानसभाको निर्वाचन पछि काँग्रेस र एमालेले बहुमतको आधारमा सरकार गठन गरेको, तर उक्त दलका सभासदहरु काठमाडाँै केन्द्रित भएका कारण जनता उक्त दलमाथि स्वभाविक रुपमा आक्रोशित भएको दाबी गरे । ‘काँग्रेस–एमालेको बहुमत आएपछि उनीहरु आफ्नो क्षेत्रमा नगएको कारण स्थानीय जनता आक्रोशित भएको र उनीहरु सरकारविरुद्ध आन्दोलनमा लागेका कारण अहिले मधेश सरकारविहीन छ’ उनले भने । मधेश केन्द्रित स्थानीय स्तरको मिडियाको आलोचना गर्दै अपारदर्शीता र भ्रमको खेती गरिरहेको उनले आरोप लगाए । स्थानीय स्तरको हरेक मिडिया आन्दोलनकारी जस्तै बोल्ने गरेको र भाषा समेत त्यस्तै प्रयोग गरेका कारण वास्तविक सत्य–तथ्य सावर्जनिक नभएको टिप्पणी गरे ।

उनले भने–‘मधेशमा रहेको सुदुरगाउँका जनताहरु काठमाडौंको टिभी र संचारमाध्यमहरुबाट वञ्चित रहेकोले स्थानीय जनताहरु बाध्यतामा आई त्याहाँका मिडियाको पछाडि लागि सरकारविहीन हुने अवस्था आएको छ ।’ उनले सीमाना नाकाबन्दीलाई आर्थिक नाकाबन्दीको संज्ञा दिदैँ मधेशमा कथित आन्दोलनकारीहरुले अघोषित रुपमा आर्थिक नाकाबन्दी गर्ने प्रयासमा रहेको आरोप लगाए । त्यस्तै अंगिकृत नारिकताको सवालमा पनि उनले तराई मधेश क्षेत्रमा रहेको मिडियाको कडा आलोचना गरे ।

उनी निकट स्रोतको अनुसार राजदुत बन्ने सपना बोकी पछिल्लो समय एमालेमा छिरेपछि दत्त आन्दोलन सुरु हुनुभन्दा अगाडि नै राजदुतको चाँजोपाँजो मिलाउन काठमाडौँ छिरेका थिए । त्यही समयमा मधेशमा आन्दोलन सुरु भयो । आन्दोलन सुरु भएपछि मधेशको आन्दोलन शान्त पार्न वर्तमान प्रधानमन्त्री एवं एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले मधेशमा दमकल पठाउने बताए । स्रोतको अनुसार त्यसको केही समय पछि दत्त एमालेको दमकलको रुपमा जनकपुर आई मानवअधिकारको ज्याकेट लगाई आन्दोलनको सुराकी गर्दै आन्दोलन मत्थर पार्ने प्रयास गरेका थिए । तर संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाका एक नेताले आन्दोलन मत्थर पार्ने षड्यन्त्र भईरहेको सुईँको पाएपछि दत्तलाई तथानाम गाली गरेका थिए ।

गाली खाएपछि दत्त पुनः काठमाडौँ फर्केका थिए । त्यसको केही समय पछि पुनः जनकपुर आई फेरी सोही खेलमा लागेपछि युवाहरुले प्रतिवाद गर्ने तयारी गर्दा उनी फेरि काठमाडौँ फर्केका थिए ।

एमाले निकट स्रोतका अनुसार मधेश आन्दोलन चलिरहेकै बेला संविधान जारी भएपछि एमाले धनुषाले गरेको ‘नयाँ संविधानमा चर्चा परिचर्चा’ कार्यक्रम उनकै डिजाइनमा भएको थियोे । उक्त कार्यक्रममा उनी अतिथि बनेर गएपछि बजारमा उनको व्यापक आलोचना पनि भएको थियो ।